روان درمانگری، مشاوره و راهنمایی

۱۳۹۷/۵/۶ ۲۰:۰۰:۵۱مرداد ۶ام, ۱۳۹۷|دسته موضوعی: روان شناسی اسلامی|بدون ديدگاه

روان درمانگری: شخصیت، ویژگی های بادوام و ثابت فرد به حساب می آیند. وقتی فردی دارای ویژگی های باثباتی است که مرتب او را ناکام، مضطرب، افسرده و ناراضی می کند، لازم است که این ویژگی ها را تغییر داده و یا تعدیل کند. بنابراین باید برنامه ای ارائه داد تا این تغییرات تسهیل گردند، و به جای آن رگه ها و ویژگی هایی را تحول داد که تسهیل گر جریان زندگی فرد و سازگاری رضایت مندانه باشند. روان درمانگری این مسئولیت را به عهده دارد.

مشاوره: افکار، احساسات، رفتارها سه بخش از تجربیات شخصی هستند که در ایفای نقش برای شخصیت بیانی و شخصیت عاطفی، موثرند. مشخصه ای که این امور را از شخصیت جدا می کند، این است که آنها برحسب موقعیت و تجربه هایی که شخص با آن مواجه می شود نوسان پیدا می کند. وقتی فرد نتواند افکار، احساسات و رفتار خود را درک کند و با جنبه های منفی آن مقابله کند و یا رابطه متناسبی با آن ها برقرار کند، به دنبال کمک می گردد. مشاوره حوزه ای است که به این مسائل پوشش می دهد.

راهنمایی: فرآیند کلی آموزش و تربیت که در آن فرد اغلب تجربه یا اطلاعاتی را فرا می گیرد تا فکرش را در زمانی هر چند محدود، به منظور تصمیم گیری های عادی زندگی تغییر دهد، تا حدی به راهنمایی مربوط می شود.

تفاوت های روان درمانگری و مشاوره

الف) مشاوره نوعی یادگیری حرفه ای است که کوتاه مدت تر از روان درمانگری و اغلب در یک جلسه قابل نتیجه گیری است و کمتر از پنج جلسه به طول می انجامد. اما روان درمانگری در جلسات مداوم تری پیگیری می شود و حتی ممکن است سال ها طول کشد.

ب) جهت گیری مشاوره بیشتر مسأله مدار است در حالی که جهت گیری روان درمانگری بیشتر شخص مدار[۱] است.

ج) در مشاوره یک فرد حرفه ای و متخصص به مراجع خود اطلاعات و اندرز[۲] می دهد و دستور العمل[۳] خاصی برای فرد در جلسه تنظیم می کند؛ در حالی که در روان درمان گری افراد به سمت کشف شیوه تفکر، احساس و به عمل درآوری حرکت می کنند و ممکن است این فرآیند برای آن ها ناخشنود کننده نیز باشد.

د) روان درمانگری با مسائل عمیق تری سر و کار دارد. مشاوره با افراد عادی و روان درمانگری با افراد بسیار آشفته در ارتباط است.

ه) مشاوره و روان درمانگری از نظر کیفیّت (فعالیت و مکانیزم ها) باهم مشابه اند و از نظر کمیّت (تعداد جلسات، عمق مشکل) با هم متفاوت اند.

تفاوت های مشاوره روانشناختی و مشاوره اخلاقی

به نظر می رسد، مشاوره اخلاقی در طیف (راهنمایی- مشاوره – روان درمانگری) در حوزه راهنمایی قرار می گیرد.

اخلاق بیشتر زندگی معنوی و حیات اخروی را هدف قرار می دهد و روان شناسی به زندگی طبیعی می پردازد. در حوزه اخلاق انحراف از یک ارزش، موانعی را در مسیر کمال و موحد بودن انسان ایجاد می کند در حالی که جنبه روان شناختی آن به استرس و فشاری مربوط است که انسان از زاویه آن تحمل می کند.

مشاوره اخلاقی بیشتر ارزش محور و مشاوره روان شناختی بیشتر مشکل محور است.  مشاوره اخلاقی به دنبال بالا بردن سطح مراعات های فرد است و بیشتر به افراد کمک می کند تا بتوانند نظام ارزشی منسجمی برای خود تدارک بینند و نوعی مشاوره فراسلامت و پیش گیرانه به حساب می آید.

هدایت در مشاوره و روان درمانگری مذهبی

مشاوره و روان درمانگری بر طبیعت انسانی و اینکه روش های مداخله ای مبتنی بر آن باشند، تاکید دارند؛ برخی مانند روان تحلیل گران بر طبیعت حیوانی و برخی مانند انسان گراها بر طبیعت انسانی بیشتر تاکید کرده اند. در روان شناسی اسلامی تاکید بر فطرت الهی است[۴] و این فطرت به نحوی توسط صانع یا روانشناس اصلی او طراحی شده است که بر اساس الگوی راهنمای خاصی از طبیعت حیوانی و حتی انسانی فراتر می رود و به خوی الهی مجهز می شود. بنابراین در این رویکرد مشاوران و درمانگران به نوعی هدایتگر نیز به حساب می آیند، تفاوت در جهان بینی و تبیین آن ها از مشکلات، مبانی آن ها و نظریه انسان شناسی است. هر چند هدایت در دین اسلام دارای مراتب و کیفیات متفاوتی است؛ اما در سطحی از آن، بین اهداف و مکانیزم های هدایت، مشاوره و درمان مشابهت هایی به چشم می خورد. یک مشاور و درمانگر مسلمان تنها در خلال درمان، مراجع خود را به هادیان اساسی دین ارجاع می دهد. گشودن، وارسی، تصحیح و ارتقای مسیر هدایت برای مراجعان در یک مشاوره اسلامی، فراهم کردن زمینه تعالی برای او و بهترین تضمین برای پیشگیری از عود است (جان بزرگی و غروی، ۱۳۹۵).

 

پانوشت و منابع

[۱]  Person-oriented

[۲]  advice

[۳]  order

[۴] سوره مبارکه روم، آیه ۳۰

جان بزرگی،‌مسعود؛ غروی،‌سید محمد. (۱۳۹۵). اصول روان درمان گری و مشاوره با رویکرد اسلامیقم:‌پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.

ثبت ديدگاه